De gedragscode over transparantie van door AI gegenereerde inhoud: tekenen of niet?

De dag voordat artikel 50 van toepassing werd, kondigde de Europese Commissie „sterke steun” aan voor de gedragscode over transparantie van door AI gegenereerde inhoud — een vrijwillige code die de markerings- en labelingsverplichtingen van artikel 50, leden 2, 4 en 5, van Verordening (EU) 2024/1689 vertaalt naar concrete maatregelen. Volgens de Commissie hadden eind juli 2026 ongeveer 190 organisaties getekend, en inkoopteams beginnen leveranciers te vragen of ze op de lijst staan. Dit is wat de code werkelijk is, wat ondertekenen wel (en niet) doet voor uw naleving van artikel 50, en hoe u beslist.

Wat de code is

De code is opgesteld door onafhankelijke deskundigen in een multistakeholderproces gefaciliteerd door het AI-bureau van de EU, en is door zowel de Europese Commissie als de AI-board als adequaat beoordeeld. De code staat op de officiële pagina van de Commissie (volledige tekst, PDF) en bestaat uit twee secties:

• Sectie 1 — Aanbieders. Regels voor markering en detectie van door AI gegenereerde en gemanipuleerde inhoud: de machineleesbare markeringsplicht van artikel 50, lid 2.
• Sectie 2 — Gebruiksverantwoordelijken. Regels voor labeling van deepfakes en door AI gegenereerde of gemanipuleerde tekst gepubliceerd over aangelegenheden van algemeen belang: de zichtbare openbaarmakingsplichten van artikel 50, lid 4.

Organisaties ondertekenen alleen de sectie(s) die op hen van toepassing zijn. Hoewel de wettelijke verplichting van artikel 50, lid 2, aanbieders bindt, kan sectie 1 ook worden ondertekend door aanbieders van markerings- en detectieoplossingen en aanbieders van AI-modellen die generatieve-AI-aanbieders helpen de verplichte maatregelen uit te voeren (aankondiging van de Commissie).

Wat ondertekenen u werkelijk oplevert

Ondertekenen schept geen nieuwe verplichtingen en niet ondertekenen neemt er geen weg: artikel 50 geldt hoe dan ook vanaf 2 augustus 2026. Wat de code verandert, is hoe u naleving aantoont. In de woorden van de Commissie kunnen ondertekenaars „zich op de maatregelen baseren om naleving aan te tonen” en krijgen zij een gestroomlijnde, voorspelbare en juridisch zekere route om naleving te waarborgen en aan te tonen — ongeacht waar de organisatie actief is of welke toezichthoudende autoriteit bevoegd is.

In de praktijk telt dit in drie situaties:

1. Contact met de toezichthouder. Als een markttoezichtautoriteit vraagt hoe u aan artikel 50, lid 2 of lid 4, voldoet, is het uitvoeren van de maatregelen van de code een erkend antwoord in plaats van een maatwerk-juridisch betoog.
2. Inkoopvragenlijsten. Inkopers vragen leveranciers van generatieve-AI-functies steeds vaker of ze hebben getekend. Een handtekening is een gemakkelijk te controleren signaal; de substantie erachter is of u de maatregelen daadwerkelijk uitvoert.
3. Grensoverschrijdende consistentie. Handhaving is nationaal (zie onze handhavingstabel per land), maar de code is één gemeenschappelijke maatstaf in alle lidstaten.

Wat de lijst van ondertekenaars u vertelt

De Commissie publiceert de volledige lijst van ondertekenaars en werkt die doorlopend bij. Op het moment van de aankondiging van de Commissie (eind juli 2026) vermeldde de pagina 83 ondertekenaars van sectie 1 en 152 ondertekenaars van sectie 2. De lijst loopt van grote modelaanbieders (bijv. Anthropic, Cohere, Aleph Alpha, Black Forest Labs) tot mkb-bedrijven, mediabedrijven en publieke instellingen.

• Het is niet alleen Big Tech. De meerderheid van de ondertekenaars zijn Europese mkb-bedrijven en organisaties die generatieve AI inzetten in plaats van bouwen. Sectie 2 heeft meer ondertekenaars dan sectie 1 — er zijn nu eenmaal veel meer gebruiksverantwoordelijken dan aanbieders.
• Inkopers zullen de lijst als filter gebruiken. Omdat de lijst openbaar en doorzoekbaar is, kunt u „bent u ondertekenaar?” verwachten in due-diligencevragenlijsten voor leveranciers, net als vragen over SOC 2 of ISO 27001.
• Afwezigheid is geen niet-naleving. De code is vrijwillig; een bedrijf kan volledig aan artikel 50 voldoen zonder te tekenen. Maar staat u niet op de lijst, wees dan klaar om gelijkwaardig bewijs te tonen van hoe u AI-inhoud markeert en labelt.

Tekenen of niet? Een beslisregel

• U biedt een generatief AI-systeem aan (ook white label of als API-wrapper) waarvan de output EU-gebruikers bereikt: sectie 1 ondertekenen kost weinig en is de nalevingsvraag vóór — als u de markerings- en detectiemaatregelen kunt uitvoeren. Teken niet vooruitlopend op uw werkelijke kunnen.
• U zet generatieve AI in en publiceert deepfakes (bijv. synthetische avatars, stemklonen) of door AI geschreven tekst van algemeen belang: sectie 2 formaliseert de labeling die u al verschuldigd bent op grond van artikel 50, lid 4.
• U gebruikt AI alleen intern, zonder synthetische output gericht op de EU: er valt niets te tekenen; de verplichtingen van artikel 50, leden 2 en 4, zijn waarschijnlijk sowieso niet op u van toepassing.

Het AI-bureau houdt ondertekening open — de procedure en formulieren staan op de „How to sign”-pagina van de Commissie. Naast de code publiceerde de Commissie ook een set gemeenschappelijke labelingsiconen die gebruiksverantwoordelijken kunnen gebruiken om door AI gegenereerde inhoud te labelen.

Of u nu tekent of niet: de verplichtingen blijven

De code is een route naar naleving, niet de verplichting zelf. Sinds 2 augustus 2026 zijn chatbot-openbaarmaking, machineleesbare markering en deepfake-labeling afdwingbaar recht, met boetes tot 15 miljoen EUR of 3 % van de wereldwijde omzet (artikel 99, lid 4, punt g). Als u nog niet in kaart hebt gebracht welke leden van artikel 50 op u van toepassing zijn, doe dan de gratis 3-minutencheck — en als u markering, badges of bewijspakketten nodig hebt om de maatregelen uit te voeren, bekijk dan onze abonnementen. Let op het overgangsvenster voor systemen die vóór 2 augustus 2026 al op de markt waren: de overgangsperiode voor markering onder artikel 50, lid 2, loopt tot 2 december 2026.